HISTORIA IZBICY KUJAWSKIEJ
Początki
Ziemie, na których położona jest Izbica Kujawska były zamieszkałe już kilka tysięcy lat przed nasza erą. We wsi Wietrzychowice odkryto grobowce megalityczne, które stanowią dowód na istnienie osad ludzkich na tych terenach już 3500 lat p.n.e.
Nie da się jednoznacznie określić pochodzenia nazwy Izbica. Pojawiły się różne warianty jej pochodzenia, mianowicie tłumaczoną ją od rzeczki Izdbica, nad którą miał wznosić się drewniany zamek lub od konstrukcji zabezpieczającej filary mostu przed naporem lodu. Niestety brakuje dowodów potwierdzających którąkolwiek z tych hipotez. Zachowane dokumenty wymieniają "isthbycze sive sramby" (1252r.) a także "stubella alias istbicza" (1388r.) Bardzo prawdopodobne jest przypuszczenie, że nazwa Izbica pochodzi od głównej izby budynku, który znajdował się na pagórku, gdzie obecnie znajduje się kościół. W początkach XIV w. dokumenty wymieniają nazwę "Izdbica", ale już pod koniec XV w. na nasza miejscowość powszechnie używana jest już nazwa Izbica.
 | | Władysław Jagiełło |
W XI w. Izbica znalazła się w rękach, mającego wówczas duże znaczenie, rodu Awdańców. Dzięki korzystnemu położeniu wyróżniała się spośród innych miejscowości na tym obszarze. W owym czasie jedynym ośrodkiem w regionie był gród włocławski, inne bądź to powstawały później, bądź też miały drugorzędne znaczenie. Z biegiem czasu większe znaczenie uzyskuje Brześć. Z innych miast regionu, Kowal występuje jako kasztelania od XIV w., a Przedecz nabiera znaczenia po 1331 roku, kiedy to krzyżacy wybudowali tam gród nad jeziorem, nazywając go Moosburgiem. I właśnie to z Przedczem łączyły Izbice bliższe stosunki. Podlegała ona najpierw tamtejszej kasztelanii, a później powiatowi. Ten ostatni należał z kolei do województwa brzesko-kujawskiego. Sieć osadnicza, która ukształtowała się do XVI w. przetrwała w ogólnych zarysach do dziś. Dzięki materiałom źródłowym z XVI w. wiemy, iż większość miejscowości należących obecnie do gminy Izbica Kujawska już w owym czasie istniała.
Duży wpływ na wzrost znaczenia Izbicy w okresie wczesnego średniowiecza było zorganizowanie parafii. Istniały już na przełomie XI i XII w. parafie w Brześciu, Piotrkowie Kujawskim, Przedczu oraz Radziejowie. W ciągu następnych kilkudziesięciu lat powstawały kolejne, w tym parafia w Izbicy. Patronami kościoła izbickiego byli święty Florian i Mateusz, a jego fundatorami przedstawiciele rodu Awdańców.
Jeszcze w XII w. Izbica stała się ośrodkiem produkcyjnym i rzemieślniczym dla pobliskich wsi. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że na długo przed uzyskaniem praw miejskich Izbica była już określana jako miasteczko szlacheckie. Taki zapis pojawia się w źródle z 1311 r. Pod koniec XIV w. szlachcic Maciej wraz ze swoim bratem i współwłaścicielem wystarał się o nadanie Izbicy w Nowym Korczynie prawa magdeburskiego (ius municipale magdeburgense) z rąk króla Władysława Jagiełły. Na mocy przywileju królewskiego od 1394 r. w Izbicy miały się odbywać raz w tygodniu targi. Spowodowało to zacieśnienie stosunków łączących miasteczko i pobliskie wsie z całym regionem kujawskim.
O ile ród Awdańców był znaczący na przełomie XI i XII, tyle w XIV stracił cały swój blask i bardzo podupadł. Za panowania Kazimierza Jagiellończyka Izbica przeszła w ręce rodu Kretkowskich. Głowy tego rodu odgrywały ważna rolę w regionie. I tak Jan Kretkowski pod koniec życia stał się generalnym starostą kujawskim, jego syn Andrzej po 1476 r. wojewodą brzeskim (kupił w 1472 r. m.in dobra izbickie). Śladami Andrzeja podążył jego syn Mikołaj. Na prośbę Mikołaja 30 marca 1504 r. król Aleksander Jagiellończyk potwierdził wcześniejsze przywileje z 1394 r. i 1398 r. dla Izbicy i jednocześnie ustanowił jarmark cotygodniowy i coroczny. Po śmierci Mikołaja Kretkowskiego dobra izbickie odziedziczył jego syn Andrzej. |
Początki
