 Kilkanaście dni temu na stronie obiecałem zamieścić kolejne zdjęcia związane z funkcjonowaniem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Izbicy Kujawskiej. Realizując z pewnym opóźnieniem obietnicę, na stronie opublikowane zostały dziś trzy bardzo interesujące fotografie z lat trzydziestych i czterdziestych ubiegłego wieku, udostępnione przez ks. Andrzeja Mendroka, a opublikowane pierwotnie w różnych numerach zeszytów „Der Heimatbote”.
Pierwsza z nich [zobacz] została wykonana przed głównym wejściem do kościoła ewangelickiego od strony obecnej ul. Narutowicza. Pierwotnie nadesłał ją Maximilian Ubert, mieszkaniec Izbicy Kujawskiej, z zawodu stolarz, który prowadził sklep z farbami i szkłem przy ul. Narutowicza 21. W dolnym rzędzie od lewej siedzą pastorzy: Richard Kneifel (Izbica Kujawska), Rudolf Kersten (Stawiszyn) i Reinhold Dreger (Sompolno, Babiak). Biogram oraz wspomnienia izbickiego pastora zostały już przedstawione wcześniej [biogram, wspomnienia pastora]. Warto jednak poświęcić nieco uwagi pozostałym dwóm duchownym luterańskim.
Rudolf Kersten urodził się 2 października 1891 roku w Modzerowie nad Wisła. Był synem Eduarda Hermanna Kerstena - nauczyciela i kantora oraz Julianny z domu Kannenberg. Ochrzczony 8 października 1891 roku, konfirmowany w dniu 22 kwietnia 1906 roku w Prażuchach w wyznaniu ewangelicko-luterańskim. Uczęszczał do szkół powszechnych w Modzerowie (1897-1902), Pininie (1902-1903), pobierał również do 1907 roku prywatne lekcje m.in. we Władysławowie. W dniu 3 października 1907 roku wstąpił do Seminarium Duchownego Kropp, (założonego w 1882 roku, celem kształcenia pastorów dla niemieckojęzycznych gmin w Ameryce), zaś egzamin końcowy złożył w kwietniu 1913 roku. Kersten we wspomnieniach wydanych z okazji pięćdziesięciolecia posługi duchowej pisał, iż wypełnił wolę swojego ojca, który chciał, aby jeden z jego synów został „sługą Słowa Bożego”.
Po zdanym egzaminie końcowym udał się do Kanady do miasta Rosthern, leżącego w prowincji Saskatchewan, gdzie w dniu 10 sierpnia 1913 roku został ordynowany. W latach 1913-1921 pełnił posługę duchową w Kanadzie i USA. W 1921 roku Krajowa Rada Luterańska wezwała pastorów, którzy pochodzili z Polski, do powrotu do swoich stron rodzinnych z racji faktu, iż w Polsce znacząco brakowało duchownych luterańskich. Kersten wrócił do Polski i objął posady w: Rożyszczach na Wołyniu (1921-1924), Stawiszynie (1924-1936), Paproci Dużej (1936-1939), Pułtusku (1940-1944). Następnie krótko przebywał w Polanicy-Zdroju (niem: Bad Altheide) na Śląsku i Nawiadach (niem: Aweyden) w ówczesnych Prusach Wschodnich (przełom 1944/1945 roku). Wskutek ofensywy Armii Czerwonej schronił się w Danii, gdzie przebywał od marca do maja 1945 roku. W latach 1945-1948 pełnił posługę w miejscowości Karlum, położonej w kraju związkowym Szlezwiku-Holsztynie. Od 1949 roku, przez dziewięć lat służył w staroluterańskiej gminie Weißenfels w Saksoni-Anhalt. Od 1958 roku przebywał na emeryturze. Zmarł 26 kwietnia 1973 roku w miejscowości Langenfeld koło Düsselsdorfu.
Rudolf Kersten w trakcie swojej działalności od 1932 roku kierował pracą z młodzieżą w kościele ewangelicko-augsburskim. Od 1933 roku wydawał miesięcznik „Jugendfreude” dla młodzieżowych grup kościelnych. Oprócz tego napisał m.in.: Katechizm dla szkół i lekcji przygotowujących do konfirmacji; „Mein erstes Sonntagsbuch” dla nabożeństw z udziałem dzieci, szkół i domowych lekcji oraz w 1929 roku wydał zbiór pieśni „Unser Liederbuch” (pol: „Nasz śpiewnik”).
Kersten był trzykrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa z Hertą Mehling (zmarła 6 lutego 1925 roku w Stawiszynie) miał pięcioro dzieci: Martina Rudolfa Alexandra Kerstena (1914-1943, zginął na wojnie), Hansa Bernharda Kerstena (zmarł kilka godzin po urodzeniu), Elisabeth Herthę Kersten (1917-1991), Christę Evelyn Kersten (1918-2006) oraz Ilsę Kersten (1921-??). Drugie małżeństwo zawarł z Elfriedą Kassner (1894-1949), a owocami tego związki byli: Anita Kersten (1926-??) oraz Alfred Kersten (1926- 1931 lub 1932). Trzeci, bezdzietny już związek małżeński zawarł z owdowiałą Elisabeth (Elli) Lipski (1906-1972).
Reinhold Dreger urodził się 13 stycznia 1908 roku w Smardzewie koło Łęczycy jako syn rolnika Heinricha Dregera i Adeli z domu Deter. W latach 1930-1934 studiował teologię w Warszawie. Ordynowany w dniu 22 stycznia 1934 roku, w początkowym okresie posługi był wikariuszem w Warszawie (1934), a następnie w latach 1934-1937 wikariuszem parafii w Sompolnie z miejscem zamieszkania w Kozach. Od 1937 do 1945 roku był pastorem w Babiaku. Służył w Wehrmachcie, pod koniec II wojny światowej dostał się do niewoli angielskiej we Włoszech. Od 1946 roku był pastorem w miejscowości Stetten w Bawarii, od 1955 roku 2. Pastorem w Landsberg am Lech. W czerwcu 1964 roku został duchownym w zakładzie karnym dla młodocianych w Niederschönenfeld jak również w więzieniu w Kaisheim koło Donauwörth (z miejscem zamieszkania w Donauwörth). Był żonaty z Marthą z domu Tucholke. Miał dwójkę dzieci: Marlenę Ursulę i Alinę Benitę. Daty jego śmierci dotychczas nie udało mi się ustalić.
Drugie zdjęcie [zobacz] utrwaliło Konfirmację w Izbicy Kujawskiej w 1935 roku, która przypadła wówczas na Niedzielę Palmową. Pastor Richard Kneifel stoi wraz z młodzieżą przed kościołem ewangelickim. Zdjęcie pierwotnie do redakcji „Der Heimatbote“ nadesłał Gustav Hahn.
Ostatnia z zamieszczonych fotografii [zobacz] została wykonana przed kościołem ewangelickim w Izbicy Kujawskiej w dniu 24 września 1944 roku i również stanowi pamiątkę z dnia Konfirmacji. Friedrich Matz, który przesłał wspomniane zdjęcie z okazji okrągłej 30. rocznicy Konfirmacji, pisał: „Na lekcje przygotowujące do konfirmacji chodziłem do Sompolna (Deutscheneck), ponieważ uczęszczałem tam do szkoły i byłem umieszczony w internacie. Pastor Kneifel przyjeżdżał raz w tygodniu pociągiem do Sompolna. Wielu z konfirmowanych zupełnie nie znam, ponieważ mieli oni lekcje w Izbicy lub gdzie indziej. Ale chciałem sprawić im wszystkim radość z okazji 30-lecia powrotu ich dnia konfirmacji i przywołać im go pamięci oraz życzyć, by jeszcze trochę pozostał i z nami udał się aż do naszego końca”.
Jest wielce prawdopodobne, iż jest to ostatnia znana nam fotografia izbickiego pastora sprzed jego ucieczki z Polski.
Wszystkie fotografie zamieszczono w dziale Galerii w dziale Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Izbicy Kujawskiej (poniżej link) Dziękuję za ich udostępnienie.
Błażej Nowicki
Biografie pastorów Rudolfa Kerstena i Reinholda Dregera na podstawie:
Kneifel E., Die Pastoren der Evangelisch-Augburgischen Kirche in Polen.
http://wiki.wolhynien.net/index.php/KERSTEN,_Rudolf
[Galeria zdjęć w dziale Parafii E-A w Izbicy Kujawskiej]
|
Kadry z życia Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Izbicy Kujawskiej
Izbica do 1945r.
