 Ochotnicza Straż Pożarna była (i jest) dla miasteczek takich jak Izbica Kujawska czymś więcej niż tylko formacją ratowniczą. Nierzadko stanowi ona czynnik integrujący mieszkańców, bez względu na status majątkowy czy wykonywany zawód. Zachowane w Archiwum Państwowym w Poznaniu akta z lat 1935–1937 szczegółowo dokumentują drogę prawną, jaką izbiccy strażacy musieli przebyć, by w pełni sformalizować swoją działalność na podstawie nowego, ujednoliconego ustawodawstwa II Rzeczypospolitej.
Proces dostosowywania struktur do wymogów państwowych rozpoczął się wiosną 1935 roku. Dokładnie 30 marca 1935 roku Zarząd OSP w Izbicy Kujawskiej skierował do Wojewody Łódzkiego, za pośrednictwem Starostwa Powiatowego w Kole, oficjalne podanie o zarejestrowanie Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Izbicy Kujawskiej w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Do pisma dołączono wymagane egzemplarze statutu oraz wykaz 15 członków-założycieli.
Proces rejestracji wymagał zaangażowania ze strony organów bezpieczeństwa. Dnia 15 czerwca 1935 roku posterunkowy Feliks Zdrojewski z Posterunku Policji Państwowej w Izbicy Kujawskiej sporządził sprawozdanie ze szczegółowego wywiadu środowiskowego. Wskazano w nim, że założyciele są obywatelami polskimi, nie karano ich sądownie ani administracyjnie i cieszą się dobrą opinią pod względem moralnym oraz politycznym. Zauważono również, że założyciele mają znaczący wpływ na miejscowe społeczeństwo i niosą realną pomoc, a cele stowarzyszenia nie zagrażają bezpieczeństwu ani porządkowi publicznemu. Posterunkowy Zdrojewski w sprawozdaniu wspomniał także o preferencjach politycznych członków organizacji, podkreślając, iż wszyscy są zwolennikami Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego (BBWR).
W dniu 12 lipca 1935 roku Starostwo Powiatowe przekazało wszystkie dokumenty rejestracyjne do Wydziału Społeczno-Politycznego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi. Ostateczna decyzja zapadła 19 grudnia 1935 roku, kiedy to Wojewoda Łódzki podjął decyzję o wpisaniu Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Izbicy Kujawskiej do rejestru stowarzyszeń Urzędu Wojewódzkiego Łódzkiego pod numerem 1301. Następnie Starostwo w Kole oficjalnie przekazało zatwierdzone egzemplarze statutu na ręce izbickiego zarządu.
Zgromadzona dokumentacja daje niemal pełny obraz jednostki z połowy lat trzydziestych XX wieku. Prezesem zarządu został Stefan Okoński (rolnik i właściciel mleczarni), funkcję Naczelnika Straży pełnił nauczyciel Michał Miłosz, II Wiceprezesem był właściciel apteki Wacław Pańczyński, rolę sekretarza pełnił nauczyciel Stefan Niedzielski, gospodarzem był stolarz Roman Nowakowski, a pozostałymi członkami zarządu zostali kupcy: Zygmunt Daroszewski oraz Zenon Zapędowski (m.in. właściciel piekarni). Warto podkreślić, iż bardzo odpowiedzialną rolę skarbnika powierzono Godfrydowi Steinke – ewangelikowi, który musiał cieszyć się niewątpliwie dużym zaufaniem i estymą wśród mieszkańców Izbicy. Pozostałymi członkami stowarzyszenia byli wówczas: Józef Nowodworski, Helena Graczykówna, Marian Figiel, Franciszek Gorszewski, Franciszek Parecki, Józef Szymankiewicz, Władysław Karolak oraz Wacław Bańdyszewski. Siedzibą organizacji była oczywiście remiza przy ul. Narutowicza.
W późniejszym wykazie z końca grudnia 1937 roku, przedłożonym Starostwu w Kole, doszło do pewnych zmian personalnych: Michał Miłosz wskazany był wówczas jako pełniący obowiązki Prezesa i Naczelnika, Zenon Zapędowski przejął funkcję Skarbnika, Zygmunt Degórski – przedsiębiorca i mechanik – został sekretarzem, a Roman Nowakowski i Zdzisław Wojciechowski weszli w skład zarządu.
Przyjęty, wzorcowy statut precyzyjnie regulował codzienne funkcjonowanie straży. Terenem działania OSP była miejscowość Izbica Kujawska. Dokonano jasnego podziału na członków czynnych, popierających oraz honorowych, ustalając zasady opłacania składek członkowskich oraz pozyskiwania funduszy z dotacji gminnych czy imprez dochodowych. Dokument nakładał m.in. na strażaków obowiązek stawiania się na alarmy i ćwiczenia w odpowiednim umundurowaniu i uzbrojeniu. Nad sprawnym zarządzaniem majątkiem i finansami czuwać miała Komisja Rewizyjna, a wszelkie spory wewnątrz organizacji rozstrzygał Sąd Honorowy. Przepisy te gwarantowały wysoki poziom organizacji oraz dyscypliny w lokalnych szeregach.
Do dzisiejszego tekstu załączam wybór zachowanych dokumentów z procesu rejestracji stowarzyszenia. Ze względu na objętość, treść całego statutu została umieszczona w pliku .pdf do pobrania (link poniżej).
Dziękuję p. Konradowi Kołodziejskiemu za namiar na dokumenty. Miłej lektury.
BŁAŻEJ NOWICKI
[Podanie o rejestrację Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Izbicy Kujawskiej z dnia 30 marca 1935 roku]
[Wywiad środowiskowy posterunkowego Feliksa Zdrojewskiego]
[Wywiad środowiskowy posterunkowego Feliksa Zdrojewskiego - dalsza część]
[Strona tytułowa statutu]
[Fragment statutu z podpisami członków]
[Fragment statutu z podpisami członków]
[Decyzja Wojewody Łódzkiego o wpisaniu Stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń]
[Pismo Stowarzyszenia przedstawiające wykaz członków na koniec grudnia 1937 roku]
[Pismo Stowarzyszenia przedstawiające wykaz członków na koniec grudnia 1937 roku]
[Statut Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Pożarnej do pobrania (plik .pdf, ok. 8 MB)]
[Skomentuj na Facebooku]
|
Z dziejów Ochotniczej Straży Pożarnej w Izbicy Kujawskiej - rejestracja stowarzyszenia w 1935 roku
Izbica do 1945r.
