 Izbiccy ewangelicy przez długie dziesięciolecia nie mieli własnego pastora, a posługę duchową na tym obszarze sprawowali w różnych okresach pastorzy mieszkający w miejscowościach takich jak Babiak, Chodecz, Przedecz, Sompolno czy Koło. Część z nich pełniła swoje obowiązki w Izbicy bardzo krótko, nierzadko zaledwie kilka miesięcy. Jedną z takich osób był ks. Bertold Artur Rückert, którego losy związane były z takimi obszarami kraju jak pogranicze Wielkopolski i Kujaw, Mazury oraz Górny Śląsk.
Bertold Artur Rückert urodził się 8 maja 1891 roku w Gostyninie. Następnie odbył studia teologiczne w Dorpacie i Lipsku. W dniu 3 kwietnia 1921 roku w Warszawie został ordynowany przez Superintendenta Generalnego, ks. Juliusza Burschego. Został mianowany wikariuszem w Gąbinie u boku proboszcza tamtejszej parafii, ks. Teodora Kunzmanna, który pełnił jednocześnie funkcję superintendenta diecezji płockiej. Po śmierci Kunzmanna, przez stosunkowo krótki okres, ks. Rückert przejął obowiązki administratora parafii w Gąbinie. W dniu 27 sierpnia 1922 roku ks. Rückert został wybrany na proboszcza parafii ewangelickiej w Przedczu, a wybór ten zatwierdził Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Z dniem 1 października 1922 roku ks. Rückert objął parafię przedecką oraz administrowanie filiału w Izbicy. Jak pokaże historia, ks. Rückert będzie administratorem izbickiego filiału przez zaledwie pięć miesięcy i już z dniem 1 marca 1923 roku zostanie zwolniony z pełnienia swoich obowiązków dla filiału w Izbicy. Następcą ks. Rückerta na teren Izbicy został ks. Adolf Krempin z Koła. Ze względu na krótki okres posługi na rzecz izbickich ewangelików w aktach izbickiej parafii ewangelickiej, zdeponowanych w Archiwum Państwowym w Poznaniu, nie odnalazłem żadnych szczegółowych wzmianek na temat jego aktywności w Izbicy, poza dwoma dokumentami, które otrzymało kolegium kościelne izbickiej parafii, informującymi o powołaniu i odwołaniu ks. Rückerta z funkcji administratora izbickiego filiału.
W Przedczu ks. Rückert zasłużył się co najmniej kilkoma cennymi inicjatywami. Dzięki jego energicznej postawie w 1924 roku kościół otrzymał nowy dach, a w 1927 roku został odnowiony zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Ksiądz Rückert był miłośnikiem śpiewu i gry na instrumentach muzycznych, zwłaszcza puzonach. Nic więc dziwnego, iż to z jego inicjatywy w Przedczu w 1927 roku założony został chór oraz zespół puzonistów. W tym celu zakupił 16 instrumentów muzycznych wyprodukowanych przez czechosłowacką firmę "Glasl" za kwotę 3000 zł. 24 czerwca 1928 roku przedecka parafia świętowała jubileusz 100-lecia, a w dniu 26 lipca 1931 roku odbyło się poświęcenie nowego cmentarza w Przedczu. Nie ulega wątpliwości, że bez energii ks. Rückerta część tych przedsięwzięć mogłaby nie zostać zrealizowana.
Granice parafii kościelnych nie pokrywały się z granicami administracyjnymi gmin. Choć ks. Rückert szybko przestał pełnić obowiązki w samej Izbicy, jako proboszcz parafii przedeckiej aż do 1945 roku pozostawał duszpasterzem ewangelików zamieszkujących niektórych miejscowości gminy Izbica Kujawska, takie jak m.in. Mieczysławów (obecnie Mieczysławowo), Ciepliny, Gogoły, Zdzisławin, Błenna , Wietrzychowice czy Wystrzelice.
Podczas II wojny światowej ks. Rückert podpisał niemiecką listę narodowościową, a z pewnością jednym z czynników stojących za tą decyzją była chęć dalszego administrowania parafią ewangelicką w Przedczu. Po wojnie, w 1946 roku trafił z tego powodu na kilka miesięcy do obozu pracy w Mielęcinie koło Włocławka.
Po zwolnieniu z obozu przeniósł się do Świętochłowic na Górnym Śląsku. Jego żona, Maria Raabe, była siostrą Leopolda Raabe, proboszcza ewangelickiej parafii w Świętochłowicach. Również tutaj ujawniło się jego zamiłowanie do muzyki. Ksiądz Rückert zaangażował się w działalność chóru parafialnego. W wydanej ćwierć wieku temu "Księdze Pamiątkowej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Świętochłowicach" Eugeniusz Raabe, syn Leopolda Raabe tak wspominał ks. Rückerta: "Zaraz po wojnie chór prowadził ks. Bertold Rückert, muzyk, kompozytor, człowiek powszechnie lubiany, umiejący nawiązywać kontakty z młodymi ludźmi. Za jego dyrygentury chór osiągnął pierwsze sukcesy, wygrywając bezapelacyjnie na I Diecezjalnym Zjeździe Chórów Ewangelickich w Rybniku w 1947 r.[...]. Pastor Rückert został uznany za założyciela chóru, zachowywany we wdzięcznej pamięci i w przekazach żyjących chórzystów, a jego portret wisi w sali parafialnej do dziś".
Wkrótce przed pastorem Rückertem pojawiło się kolejne, poważne wyzwanie. W październiku 1947 roku został on mianowany administratorem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Piszu na Mazurach, na terenie dawnych Prus Wschodnich. Do tej miejscowości przybył na przełomie października i listopada 1947 roku i zamieszkał w budynku przy ul. Daszyńskiego, w którym nabożeństwa odbywają się do dziś. Okres powojenny był czasem wielkiej biedy - ks. Rückert donosił seniorowi diecezji, że część konfirmantów nie jest w stanie uczęszczać na prowadzone przez niego zajęcia z powodu braku odzieży i obuwia. Na tym trudnym terenie stale wspierała go żona. Pastor Rückert był ponadto administratorem parafii Biała Piska, Drygały i Olecko, a z czasem także Kociołka i Karwicy Mazurskiej oraz stacji kaznodziejskich w Kumelsku i Rożyńsku. W 1951 roku przypadało 30-lecie jego ordynacji. Z tej okazji 7 kwietnia do Pisza przyjechali niemal wszyscy duchowni Diecezji Mazurskiej z ks. seniorem Edmundem Friszke i księdzem Ottonem Wittenbergiem na czele. Ksiądz Rückert administrował parafii w Piszu przez siedem lat, do 31 października 1954 roku, kiedy to przeszedł w stan spoczynku, ze względu na postępującą chorobę.
Na emeryturze pozostał w Piszu, zajmując część mieszkania służbowego. Zmarł 31 grudnia 1954 roku. Nad jego trumną w Piszu przemawiali ks. senior Edmund Friszke oraz ks. Alfred Jagucki. Szczątki ks. Rückerta nie spoczęły jednak na Mazurach, lecz zostały przewiezione do Świętochłowic, gdzie złożono je w grobie, którym następnie opiekowali się wspomniany już przeze mnie proboszcz Leopold Raabe oraz żona ks. Rückerta, która zdecydowała się powrócić na stałe do Świętochłowic. Pogrzeb odbył się tam w niedzielę, 7 stycznia 1955 roku, z udziałem dziewięciu duchownych.
W materiale graficznym zamieszczam zdjęcie ks. Rückerta z lat dwudziestych XX wieku, opublikowane w broszurze "Stulecie istnienia parafji ewangelicko-augsburskiej w Przedczu", jak również w "Hausfreund Evangelischer Volks - Kalender für das Jahr 1929" (zdjęcie nr 1). Ponadto publikuje dokument powołania i odwołania ks. Rückerta z funkcji administratora filiału izbickiego (zdjęcie nr 2, zdjęcie nr 3). Kolejne zdjęcie pochodzi z uroczystości na Mazurach (zdjęcie nr 4), zaś ostatnie trzy (zdjęcie nr 5, zdjęcie nr 6, zdjęcie nr 7) wykonano w okresie jego działalności w chórze parafialnym w Świętochłowicach.
Błażej Nowicki
BŁAŻEJ NOWICKI
[Zdjęcie nr 1 - Pastor Bertold Artur Rückert, lata dwudzieste ubiegłego wieku]
[Zdjęcie nr 2 - Zawiadomienie dotyczące objęcia przez ks. Rückerta funkcji proboszcza parafii przedeckiej i administratora filiału izbickiego]
[Zdjęcie nr 3 - Zawiadomienie dotyczące odwołania ks. Rückerta z funkcji administratora filiału izbickiego]
[Zdjęcie nr 4 - Najprawdopodobniej jubileusz 30-lecia ordynacji ks. Rückerta w 1951 roku.]
[Zdjęcie nr 5 - Radość z sukcesu na Zjeździe Chórów w Miechowicach, 1948 rok]
[Zdjęcie nr 6 - Chórzyści z ks. Bertoldem Rückertem]
[Zdjęcie nr 7 - Dyrygent ks. Bertold Rückert]
[Skomentuj na Facebooku]
|
Ksiądz Bertold Artur Rückert (1891–1954) – proboszcz w Przedczu, administrator w Izbicy, organizator chóru w Świętochłowicach i życia ewangelików w Piszu
Izbica do 1945r.
