 Przez dziesięciolecia mieszkańcy Izbicy Kujawskiej, chcąc obejrzeć stosunkowo nowy film, udawali się do kina "Polonia/Kujawiak", zlokalizowanego w centrum miasta. Okres względnej prosperity dla tego miejsca zakończył rozwój nowych technologii, w tym tej jednej, kluczowej, mianowicie VHS. Kasety wideo były rewolucją, która całkowicie zmieniła rynek filmowy, zwłaszcza w połowie lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych, kiedy ceny odtwarzaczy VHS stały się bardziej przystępne. Nie trzeba było już koniecznie kupować biletu do kina, by móc obejrzeć w przysłowiowych „kapciach” filmowe nowości, które trafiały na kasety wideo już kilka, kilkanaście miesięcy po premierze kinowej w Polsce. Niedługo później jedyne kino w Izbicy zakończyło działalność.
Nie każdy mógł jednak pozwolić sobie na zakup kaset wideo z filmami "pod domowe strzechy". Szybko znaleziono więc rozwiązanie tego problemu. W całym kraju, jak grzyby po deszczu, zaczęły wyrastać wypożyczalnie kaset wideo, gdzie za niewielką opłatą można było wypożyczyć upragniony tytuł. Trend ten był najbardziej widoczny w większych miastach, ale nie ominął również prowincjonalnych miasteczek. Wypożyczalnie kaset wideo były swoistym "oknem na świat". Także Izbica doczekała się tego okna… a nawet dwóch (a może i więcej?).
Najchętniej odwiedzaną wypożyczalnią kaset wideo była ta, którą prowadziła pani Jadwiga Świec, w budynku przy ul. Kolskiej, niemal vis-à-vis dawnej bóżnicy. Do wypożyczalni wchodziło się po niewielkich schodach. Samo pomieszczenie było nieduże, lecz liczba zgromadzonych tam kaset - jak na warunki izbickie - imponująca. Można było znaleźć tytuły z niemal wszystkich gatunków filmowych: od horrorów, przez komedie, aż po filmy dla dorosłych. Z reguły wyszukiwanie upragnionego tytułu trwało dość długo - przynajmniej do momentu, gdy do wypożyczalni wchodziły kolejne dwie lub trzy osoby. Wtedy poszukiwania należało przyspieszyć, bo miłośnicy kina w takiej liczbie ledwo się tam mieścili. Każde wypożyczenie było skrzętnie odnotowywane. Najświeższe nowości trudno było dostać "od ręki", istniały bowiem listy kolejkowe na dany tytuł. Z tym wiąże się moje wspomnienie premiery aktorskiego filmu „Flintstonowie” z 1994 roku, z Johnem Goodmanem i Elizabeth Taylor w rolach głównych. Przyznaję - przetrzymałem kasetę dłużej, niż powinienem, przez co „zachwiałem” listą kolejkową i musiałem się z tego później gęsto tłumaczyć. Tak, po latach biję się w pierś! Z tego, co pamiętam, na grzbietach kaset wideo naklejane były kolorowe kropki: zielone (m.in. bajki i tytuły odpowiednie dla wszystkich), żółte (filmy dla widzów od kilkunastu lat) oraz czerwone - zarezerwowane dla produkcji od 18. roku życia. Kasety wypożyczane były klientom w oryginalnych pudełkach, co miało niemałe znaczenie - ale o tym nieco później. Oczywiście po seansie należało przewinąć kasetę do początku. Nie potrafię sobie jednak przypomnieć, czy groziły za to jakieś kary. Coś chyba musiało być na rzeczy, skoro przewijanie taśmy było na porządku dziennym. Co ciekawe, nieletni mogli wypożyczać kasety bez asysty dorosłych opiekunów, to była wielka sprawa.
Drugą wypożyczalnią była ta zlokalizowana w ówczesnym M-GOK (Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury) przy ul. Narutowicza. Nie pamiętam, co było powodem, dla którego zapisałem się również tam, ale przypuszczam, że chodziło po prostu o dostęp do jeszcze większej liczby tytułów. Niestety, wypożyczalnia w M-GOK nie miała - przynajmniej w moim odczuciu - takiego klimatu jak ta prowadzona przez panią Świec. Odczuwalny był większy dystans między opiekunką wypożyczalni a klientem. To jednak nie był największy problem tego miejsca. Najbardziej irytującą rzeczą dla kilkunastoletniego chłopaka było… przepakowywanie kaset wideo z oryginalnych pudełek do technicznych, jednolicie czarnych. Ktoś mógłby zapytać: jakie to miało znaczenie, skoro i tak najważniejszy był film? Najwyraźniej jednak miało, skoro tę wypożyczalnię odwiedzałem znacznie rzadziej. I chyba nie byłem pod tym względem odosobniony.
W obu wypożyczalniach tytuły można było wypożyczyć za kilka złotych (przed denominacją w 1995 roku - za kilkanaście tysięcy złotych). Z biegiem czasu nośnik VHS zaczął tracić na znaczeniu na rzecz formatów VCD, CD a ostatecznie DVD oraz Blu-ray. W izbickich wypożyczalniach do takiej transformacji nośników jednak nie doszło. Gdy likwidowano wypożyczalnię w M-GOK, kasety VHS wyprzedawano niemal za grosze. Sam skusiłem się wtedy na zakup kilku tytułów, choć miałem świadomość, że co lepsze "kąski" zostały już przebrane przez osoby "na czasie" lub mające tzw. bezpośrednie dojścia.
Dziś, w erze powszechnego internetu i streamingu, część młodszych Czytelników może pomyśleć: „ale chore czasy!”. Być może, choć ja się z tym nie zgodzę. Owszem, dziś na popularnych platformach mamy dostęp do co najmniej kilku tysięcy tytułów, a jedna z nich, ta najpopularniejsza na literę „N”, prawdopodobnie dysponuje bazą filmów większą niż obie izbickie wypożyczalnie razem wzięte. Tytuły dostępne są niemal natychmiast, po kilku kliknięciach. Gdzieś jednak w dzisiejszych czasach uleciała magia obcowania z oryginalnym pudełkiem filmu, samą kasetą, a czasem brakuje nawet tej nutki niepewności, czy taśma przypadkiem nie wkręci się w głowicę - co oznaczało nici z seansu.
Publikuję dziś zdjęcia kaset, które zakupiłem w trakcie likwidacji wypożyczalni w M-GOK, oraz fotografie z 2018 roku oraz 2013 roku przedstawiające umiejscowienie obu wypożyczalni.
A może mają Państwo inne artefakty z działalności tych wypożyczalni? Jestem przekonany, że coś z tego okresu w Państwa zbiorach się zachowało. Zachęcam do ich nadsyłania, z radością uzupełnię ten artykuł o nowe materiały.
Na koniec drobna uwaga. Napisałem ten tekst z perspektywy blisko trzydziestu lat. Szczyt popularności kaset VHS przypadł na czas, gdy miałem nie więcej niż kilkanaście lat. Wspominam o tym nieprzypadkowo, albowiem czas zrobił swoje i zatarł niektóre szczegóły, być może gdzieś rozminąłem się z prawdą, za co z góry przepraszam.
Miłego przeglądania.
BŁAŻEJ NOWICKI
[Budynek, gdzie mieściła się wypożyczalnia kaset VHS prowadzona przez panią Jadwigę Świec]
[Wejście i okno wypożyczalni w M-GOK]
[Zbiór kaset ze zlikwidowanej wypożyczalni w M-GOK]
[Pudełko filmu "Światło w mroku", na grzbiecie widoczny numer ewidencyjny i naklejka z logo M-GOK]
[Kaseta filmu "Światło w mroku", widoczna naklejka z logo M-GOK]
[Grzbiet pudełka z filmem "Światło w mroku", na grzbiecie widoczny numer ewidencyjny i naklejka z logo M-GOK]
[Grzbiet pudełka z filmem "Zakonnica w przebraniu 2", na grzbiecie widoczna cena wypożyczenia]
[Pudełko filmu "Frankenstein" z 1994 roku]
[Kaseta z filmem "Frankenstein" z 1994 roku, widoczny hologram]
[Taśma filmu "Frankenstein" z 1994 roku]
[Skomentuj na Facebooku]
|
Taśmy, pudełka i magia seansu. Wypożyczalnie kaset VHS w Izbicy Kujawskiej
Izbica do 1945r.
