Izbica Kujawska Online -- www.izbica-kujawska.com


INFO
Serwis internetowy
Izbica Kujawska Online funkcjonuje jako zarejestrowane czasopismo

[Więcej informacji i kontakt]

Wyszukiwarka




w serwisie w Google

Dziennik
Dziś
Imieniny:

Sonda
Jak często odwiedzasz stronę www Izbica Kujawska Online?
 codziennie
 kilka razy w tygodniu
 kilka razy w miesiącu
 rzadziej
 wolę jej profil na Facebooku
Wyniki
IM Sonda v1.5

 
www.izbica-kujawska.com - Strona Główna

Witamy wszystkich na pierwszej, nieoficjalnej stronie poświęconej w całości Izbicy Kujawskiej i jej okolicom. Jest to urocze, niewielkie miasteczko o ponad 600 - letniej historii. Mamy nadzieję, iż strona zachęci Państwa do odwiedzenia naszej miejscowości. Zapraszamy !!!

 
WIADOMOŚCI
Chcesz napisać artykuł? Masz ciekawe zdjęcia? Pasjonuje Cię historia Izbicy Kujawskiej?
Napisz! Adres: kontakt@izbica-kujawska.com


Władze gminy Izbica Kujawska w okresie międzywojennym (1918-1939): Struktura i ciekawostki

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 26.11.2023, 09:43

Zapraszam do zapoznania się z tekstem omawiającym zwięźle strukturę władz gminy Izbica Kujawska w okresie międzywojennym. W artykule m.in. sporo nazwisk oraz dość zaskakujące fakty związane ze sprawowaniem funkcji przez wójtów oraz działalnością Rady Gminnej, których nie znajdą Państwo w drukowanych opracowaniach dotyczących historii Izbicy. Tekst dodatkowo wzbogacony został o oryginały dokumentów z tego okresu, przekazane przez p. Piotra Śniegockiego z Koła, za które dziękuję.

WŁADZE GMINY IZBICA KUJAWSKA W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM (1918-1939)

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości konieczne stało się zorganizowanie tymczasowych urzędów, które objęli już Polacy. Do podejmowania uchwał na terenie gminy upoważnione było początkowo ogólne zebranie mieszkańców, którzy mieli uprawnienia do zabrania głosu. Najczęstszym miejscem zebrań był plac gminny. Ogólne zebrania gminy odbywały się pod przewodnictwem wójta, zaś podczas wyborów zebraniom przewodniczył najstarszy wiekiem sołtys pod nadzorem inspektora Samorządu Gminnego z Koła. Sołtysi na tydzień wcześniej zawiadamiali ludność o terminie. Frekwencja na zebraniach nie była wysoka i oscylowała w granicach 10 %. Dalsza demokratyzacja ustroju gminnego po 1918 roku (udzielono prawa głosu dziesięciokrotnie większej liczbie mieszkańców) nie spowodowała wzrostu zainteresowania sprawami publicznymi wśród mieszkańców. W związku z tym rozpoczęto przekazywać szereg kompetencji Radzie Gminnej. W skład administracji wchodzili: wójt, podwójci, sekretarz i dwaj pomocnicy, instruktor rolny oraz dwie osoby z personelu fizycznego.

Wójt (wchodzący w skład zarządu gminnego) pełnił funkcję wykonawczą w stosunku do uchwał Rady Gminnej. Niestety z materiałów źródłowych trudno ustalić dokładne daty skrajne kadencji poszczególnych wójtów gminy Izbica Kujawska w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Pierwszym przewodniczącym Rady Gminnej, który został następnie wybrany wójtem (najprawdopodobniej tymczasowym) był dr W. Nowakowski. Sprawował on swoją funkcję do 1919 roku, kiedy to jego obowiązki przejął Jan Marciniak. Wnioskować to należy z akt gminy z 1919 roku , gdzie można odnaleźć podpisy Jan Marciniaka, z podaniem funkcji służbowej wójta. Marciniak stosunkowo krótko sprawował swój urząd, ponieważ w dniu 16 grudnia 1920 roku nowym wójtem gminy Izbica Kujawska został Józef Janosik, mający wówczas 57 lat. Jak się wkrótce okaże będzie on najdłużej sprawującym swoje obowiązki wójtem gminy Izbica Kujawska w okresie międzywojennym. Być może pełniłby on dłużej swoją funkcję, gdyby nie fakt stwierdzenia w 1927 roku przez inspektora Samorządu Gminnego z Koła braku gotówki w kasie gminnej.

Decyzją Wilskiego, Starosty Powiatowego w Kole, Józef Janosik został zawieszony w urzędowaniu, a zwolnione stanowisko zostało tymczasowo powierzone Michałowi Pogorzelskiemu, sołtysowi wsi Naczachowo. Miał on pełnić swoje obowiązki do czasu zarządzenia nowych wyborów. Wybory odbyły się pod koniec czerwca 1927 roku. Zwyciężył w nich Józef Kujawski. Nowy wójt urodził się w 1887 roku, zdobył następnie podstawowe wykształcenie w szkole 4-klasowej, a do czasu wyborów był żonatym rolnikiem mieszkającym we wsi Stypin. Oficjalnie swoje stanowisko Józef Kujawski objął 1 sierpnia 1927 roku. Jego zastępcą (podwójtem) został Marian Skórzewski. Niestety również i Józef Kujawski nie okazał się przedstawicielem władzy bez skazy. Już niespełna rok później został on pociągnięty do odpowiedzialności sądowej za „fałszywe wystawienie daty wstecznej przy poświadczeniu podpisu stron na umowie kupna-sprzedaży”. Po rozpatrzeniu skargi na wójta Decyzja Wydziału Powiatowego mogła być tylko jedna i w konsekwencji swojego czynu Józef Kujawski został zawieszony w urzędowaniu bez prawa do pensji. Wszelkie obowiązki dotychczasowego wójta przejął Marian Skórzewski. Nie jest niestety nami dokładna data trwania zastępstwa, ani okoliczności powrotu między marcem a sierpniem 1929 roku na urząd Józefa Kujawskiego. Można jedynie przypuszczać, iż sprawa karna została umorzona, bądź też została rozwiązana polubownie. Józef Kujawski pełnił funkcje wójta aż do 1934 roku, kiedy to nowym wójtem został Stanisław Fryza z Zagrodnicy. Pełnił on swoje funkcje do połowy 1938 roku, kiedy to wójtem został Leon Zieliński z Błennej. Jak historia pokaże będzie on ostatnim wójtem do wybuchy II wojny światowej

Drugim z organów administracji samorządowej była Rada Gminna, która pełniła głównie funkcje uchwałodawcze. Na posiedzeniach rygorystycznie przestrzegano obecności. Gdy wchodzący od 1918 r. w skład Rady Gminnej dziekan izbicki, kanonik Marian Chytrzyński przez trzy lata nie pojawiał się na zebraniach, zdecydowano się w dniu 21 lipca 1923 roku skreślić go z listy radnych. Wiele kłopotów sprawia odtworzenie listy członków Rady Gminnej w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W roku 1923 roku Rada Gminna składała się z 13 członków. Byli nimi: Józef Janosik, Jan Dziubich, Kazimierz Degurski, Wojciech Zdzienicki, Marian Chytrzyński, Franciszek Chrzanowski, Marian Dopieralski, Wawrzyniec Kwaterowski, Józef Rudecki, Jan Raszewski, Franciszek Sołtysiński, Władysław Jóźwiak oraz Michał Pogorzelski. Działalność Rady Gminnej pozostawiała w tym okresie wiele do życzenia. W dniu 3 czerwca 1927 roku Wydział Samorządowy Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi poinformował starostę Powiatowego w Kole o podjęciu decyzji o rozwiązaniu Rady Gminnej w Izbicy. Przyczyną takiego stanu rzeczy było częściowe zdekompletowanie Rady (liczyła wówczas 11 osób), a także fakt, iż „wskutek przedłużającej się zbytnio kadencji rada jest zniechęcona do pracy, nie wykazuje dostatecznej inicjatywy zrozumienia potrzeb gminy, a ponadto nie cieszy się należytym zaufaniem ze strony wyborców. Rada też nie kontroluje należycie działalności Zarządu Gminy". W dniu 29 czerwca 1927 roku odbyły się wybory do Rady Gminnej. Grupa mieszkańców gminy Izbica wniosła jednak protest z powodu przeprowadzenia ich niezgodnie z regulaminem (głosowanie odbyło się jawnie) Protest został uwzględniony w drugiej instancji przez Urząd Wojewódzki w Łodzi, a nowe wybory odbyły się 28 października 1927 roku (zobacz skan dokumentu nr 1). Widać więc wyraźnie, że Rada Gminna nie funkcjonowała w pewnych okresach należycie, co z pewnością wpłynęło na szybkość i trafność podejmowanych przez nią uchwał, a w konsekwencji jej działalność nie zawsze przekładała się na rzeczywisty rozwój gminy Izbica Kujawska.

Jednym z głównych celów Rady Gminnej w okresie międzywojennym było przywrócenie siedziby sądu na terenie osady Izbica. Sąd Pokoju podczas I wojny światowej, ze względu na osobistą wygodę sędziego został przeniesiony z Izbicy Kujawskiej do pobliskiego Babiaka. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i likwidacji niemieckiej administracji Rada Gminna zwróciła się do prezesa Sądu Okręgowego w Kaliszu o przywrócenie sądu na terenie gminy Izbica. Swe starania Rada Gminna argumentowała faktem, iż gmina Izbica liczy blisko 15 tysięcy mieszkańców, czyli kilkakrotnie więcej od Babiaka, który według Rady „nie ma prawie żadnych cech miasta i właściwie jest większą wsią". Starostwo Powiatowe w Kole poinformowało w dniu 29 czerwca 1921 roku o zgodzie na przeniesienie sądu z Babiaka do Izbicy, jednak sprawa to nie była w kolejnych latach rozwiązana. W 1927 roku znowu proszono władze o jak najszybsze rozstrzygnięcia w kwestii organizacji sądu. Pod koniec lat trzydziestych ubiegłego wieku przeprowadzono reformę sądownictwa, co po raz kolejny pokrzyżowało plan władzom w Izbicy w odzyskaniu siedziby sądu. Zaproponowano wówczas, aby w Izbicy odbywały się przynajmniej sesje wyjazdowe sądu z Koła. Głównym problemem był brak odpowiedniego pomieszczenia. Porozumiano się wówczas z Franciszkiem Kopczyńskim, izbickim przedsiębiorcą, który w zamian za wynajęcie kina na sesje sądowe otrzymał zwolnienie w płaceniu podatku na rzecz gminy z okazji filmów i przedstawień oraz upoważnienie do pobierania 10 % zysku od sprzedawanych biletów. Starano się również w tym czasie pozyskać środki na urządzenie kancelarii sadowej m.in. fotele, sukno na stół itp. Niestety mijały kolejne lata, a nadal było brak jakichkolwiek konkretnych postanowień w sprawie organizowania sesji wyjazdowych sądu w Izbicy. Ostatecznie w okresie międzywojennym w Izbicy Kujawskiej nie udało się przywrócić nie tylko siedziby sądu, ale także nie powiodły się próby zorganizowania sesji wyjazdowych sądu w Kole. Z pewnością decydującymi czynnikami o takim a nie innym obrocie sprawy był brak odpowiednio rozwiniętej infrastruktury komunikacyjnej oraz wspomniana już przeze mnie reorganizacja sądownictwa.

Na podstawie:

Archiwum Państwowe w Poznaniu. Oddział w Koninie, Akta gminy Izbica Kujawska (powiat Koło)
Kosman M., Izbica Kujawska - przeszłość i teraźniejszość, „Rocznik Wielkopolski Wschodniej” 1974, t.2, s. 9-72.


BŁAŻEJ NOWICKI


[Skan nr 1 - Pismo do sołtysa wsi Cieplinki w sprawie organizacji w dniu 28 października 1927 roku zebrania gminnego w Izbicy na którym miano wybrać członków Rady Gminnej, na dokumencie widnieje podpis wójta Józefa Kujawskiego i fragment jego pieczęć, wersja po korekcie cyfrowej umożliwiającej łatwiejsze odczytanie treści (oryginał dokumentu przekazał p. Piotr Śniegocki)]
[Skan nr 1b - Pismo do sołtysa wsi Cieplinki w sprawie organizacji w dniu 28 października 1927 roku zebrania gminnego w Izbicy na którym miano wybrać członków Rady Gminnej, na dokumencie widnieje podpis wójta Józefa Kujawskiego i fragment jego pieczęć, wersja w oryginalnych barwach]
[Skan nr 2 - Pismo-wezwanie adresowane do Konstantego Kujawskiego, członka Rady Gminnej z dnia 2(7) września 1928 r.]
[Skan nr 3 - Pismo-wezwanie adresowane do Konstantego Kujawskiego, członka Rady Gminnej z dnia 18 kwietnia 1929 r.]

[Skomentuj na Facebooku]






[wróć do newsów]



Powered by PsNews
izbica-kujawska.com - Izbica Kujawska Online. Niezależny serwis informacyjny gminy i miasta Izbica Kujawska
e-mail: kontakt@izbica-kujawska.com
---------------------------------------------
Copyright 2002-2024 by Błażej Nowicki

Strona zoptymalizowana pod rozdzielczość 1024x768
Testowana w przeglądarkach: Internet Explorer 8.0, Mozilla Firefox 13.0.1, Opera 11.10 PL, Google Chrome 10.0.648.133
Kodowanie znaków: utf-8
Zabronione jest kopiowanie kodu źródłowego strony i grafiki bez zgody redakcji !!!

Ta strona zapisuje w Twoim urządzeniu krótkie informacje tekstowe zwane plikami cookies (ciasteczkami). Są one wykorzystywane do zapisywania indywidualnych preferencji użytkownika, umożliwiają logowanie się do serwisu, pomagają w zbieraniu statystyk Twojej aktywności na stronie. W każdej chwili możesz zablokować lub ograniczyć umieszczanie plików cookies (ciasteczek) w Twoim urządzeniu zmieniając ustawienia przeglądarki internetowej. Ustawienie lub pozostawienie ustawienia przeglądarki na akceptację cookies (ciasteczek) oznacza wyrażenie przez Ciebie zgody na takie praktyki.
Podstawa prawna: www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2012/1445

Hosting: INFO-CAL
 
Mniejszości wyznaniowe


PARAFIA EWANGELICKO - AUGSBURSKA W IZBICY KUJAWSKIEJ (OBECNIE NIEISTNIEJĄCA)


APEL DO CZYTELNIKÓW



ŻYDZI W IZBICY KUJAWSKIEJ


Polecane

Izbica do 1945r.

Miasto w latach 1945-89

Izbica obecnie

Czarno-białe w kolorze

Dawne uroczystości

Organizacje

Mieszkańcy

Prace budowlane

Okolicznościowe

Pocztówki

Litografie, drzeworyty

Z lotu ptaka

Panoramy 360o

Panoramy 180o

Mapy

Znane osoby

Zabytki

Kapliczki, krzyże i figury przydrożne

Okolice


Kod QR

Zeskanuj kod
i dodaj łatwo stronę
Izbica Kujawska Online do swoich kontaktów w smartfonie