Z ponurych kart historii gminy [7]: "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" a okupacyjne nazwy miejscowości w gminie Izbica Kujawska (uzupełnienie)

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 08.06.2023, 09:43

W 2018 roku opublikowałem tekst z serii "Z ponurych kart historii gminy" poświęcony niemieckim nazwom miejscowości w gminie Izbica Kujawska w okresie II wojny światowej. Stosunkowo niedawno nabyłem rzadko dziś spotykaną pozycję na rynku antykwarycznym zatytułowaną "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" (pol. "Spis miejscowości Okręgu Rzeszy Kraj Warty") wydanej w Poznaniu w 1941 roku nakładem NS-Gauverlag und Druckerei Wartheland Gmbh. Było to pierwsze książkowe wydanie i jednocześnie pierwsza próba ujęcia wszystkich zgermanizowanych nazw polskich miejscowości w Kraju Warty. Publikacja nie miała charakteru oficjalnego, gdyż jak podkreślał wydawca "w wielu powiatach nie ustalono jeszcze ostatecznych nazw miejscowości". W biuletynie przyjęto stan obowiązujący na dzień 1 października 1941 roku.

Wydawnictwo składało się z dwóch części. Pierwsza część dzieliła na 4 grupy, tj. niemiecką (wówczas aktualną) nazwę miejscowości, wcześniejszą polską nazwę miejscowości (bez polskich znaków diakrytycznych), powiat w jakim znajdowała się dana miejscowość oraz placówkę pocztową pod jaką podlegała. Druga część katalogu zawiera alfabetyczny spis miejscowości ułożony według polskich nazw. Ciekawym uzupełnieniem jest mapa Kraju Warty.

Oczywiście spis przeglądałem pod kątem miejscowości w gminy Izbica Kujawska. Przyjęty przez wydawcę układ de facto utrudnił zadanie, gdyż część miejscowości należących do gminy Izbica Kujawska podlegała pod placówki pocztowe w innych miejscowościach. Wielokrotnie istnieją sytuacje, że dana miejscowość w katalogu ma przypisane dwa lub nawet więcej odpowiedników niemieckich. Spis jest jednak niewątpliwie dokładny (zawiera nierzadko nazwy nawet części wsi). Przeglądając strona po stronie ten katalog udało mi się odnaleźć 118 rekordów powiązanych z gminą Izbica Kujawska i stworzyć na tej podstawie ich wykaz w arkuszu kalkulacyjnym. Publikuję go oczywiście dla Państwa w postaci zrzutów ekranu. Niestety nie znam odpowiedzi na pytania typu dlaczego Błenna widnieje w katalogu pod ośmioma różnymi nazwami czy np. Ciepliny pod czteroma. Bynajmniej nie chodzi tu o zbieżność nazw miejscowości w innych częściach Kraju Warty. Oprócz wykazu udostępniam skan mapy Kraju Warty, z dodatkowym zbliżeniem na powiat kolski (Kreis Warthbrücken)

Z nieznanych mi powodów publikacja "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" nadal nie jest dostępna w żadnej z bibliotek cyfrowych w naszym kraju (albo jej nie znalazłem). Wykaz ten może być pomocny przy badaniach genealogicznych, kwerendach archiwalnych, identyfikacji miejscowości etc. Zapraszam do zapoznania się z materiałem.

BŁAŻEJ NOWICKI

["Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" - okładka przód]
["Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" - strona tytułowa]
[Mapa Kraju Warty zamieszczona w "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland"]
[Mapa powiatu kolskiego/Kreis Warthbrücken zamieszczona w "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland"]
[Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" - przykładowa strona wykazu]
[Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" - przykładowa strona wykazu]
[Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland" - przykładowa strona wykazu]
[Wykaz miejscowości gminy Izbica Kujawska z publikacji Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland]
[Wykaz miejscowości gminy Izbica Kujawska z publikacji Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland]
[Wykaz miejscowości gminy Izbica Kujawska z publikacji Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland]
[Wykaz miejscowości gminy Izbica Kujawska z publikacji Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland]
[Wykaz miejscowości gminy Izbica Kujawska z publikacji Ortsverzeichnis des Reichsgaues Wartheland]


[Skomentuj na Facebooku]