 Cofnijmy się w czasie. Jest rok 1910. Do Izbicy przybywa, najprawdopodobniej w ramach kolejnej wycieczki krajoznawczej Stanisław Pronaszko. Ten wówczas 31-letni warszawski architekt i przedsiębiorca budowlany jest członkiem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK) a także delegatem i korespondentem Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości (TOnZP). I co chyba okaże się dla naszego miasteczka najważniejsze: jest również fotografem amatorem. Z okazji wizyty w Izbicy Kujawskiej postanawia on uwiecznić na zdjęciach kościół katolicki. Osobiście nie przepadam za określaniem kogoś słowem amator, gdyż nierzadko amator - a już zwłaszcza w branży fotograficznej - potrafi wykonać zdjęcia lepsze niż niejeden nominalny profesjonalista. Gdy przed laty po pierwszy raz ujrzałem te fotografie, byłem zachwycony ich bardzo dobrą jakością i świetnymi ujęciami. Tak, trudno uwierzyć, że były one wykonane ponad 110 lat temu... Na co warto zwrócić szczególną uwagę? Z inicjatywy i środków pieniężnych rodu Wodzińskich na przełomie lat 1909/1910 przy kościele parafialnym wybudowano kaplicę. Na zdjęciach widzimy więc stan niemalże tuż po oddaniu jej do użytku. Stan murów kościoła jest na pierwszy rzut oka tragiczny (pomijając oczywiście nowiutką kaplicę), zajrzyjmy jednak za to do wnętrza kościoła. Cóż to za perełka! Te wspaniałe polichromie, niestety w mojej opinii bezmyślnie zniszczone, zamalowane w późniejszych latach w ramach "remontu"* Zreflektowano się chyba dopiero po latach, co widać po ostatnich pracach w kościele. Nie ma co się jednak oszukiwać - "to se ne vrati". Warto też zwrócić uwagę na "starą", drewnianą wieżyczkę kościoła, wymienioną na metalową prawdopodobnie w 1980 roku. Nie mogłem odmówić sobie pokolorowania tych zdjęć, od tego są nowoczesne zdobycze techniki i kolorowanie maszynowe, by móc z nich skorzystać. Oczywiście najwięcej wątpliwości można mieć co do kolorowania wnętrza kościoła. Przyjmijmy umownie, że chociaż częściowo odzwierciedla ówczesny stan. Doceniając fantastyczną pracę Stanisława Pronaszko szkoda, że na ziemiach polskich nie znalazł się nikt pokroju Siergieja Prokudina-Gorskiego, pioniera kolorowej fotografii. To już jednak tematyka wykraczająca poza tematykę Izbica Kujawska Online, aczkolwiek miłośników starej fotografii zachęcam do przeszukania zasobów internetowych i prac Rosjanina. Fotografował on Imperium Rosyjskie w podobnych latach co Pronaszko nasze rodzime strony. Warto!
Fotografie o których mowa pochodzą ze zbiorów Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, a udostępnił je przed laty w czarno-białej wersji dr hab. Andrzej Betlej, obecnie dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki. Linki poniżej, zapraszam do komentowania na profilu Izbica Kujawska Online na Facebooku.
BŁAŻEJ NOWICKI
* - nowe światło na temat remontu kościoła rzuca komentarz p. Sławomira Sołtysińskiego pod postem na Facebooku, pozwolę sobie zacytować go poniżej:
"[...]na początku lat 80tych po bardzo długim okresie nie podejmowania żadnych prac remontowych , podjęto decyzję o przeprowadzeniu remontu generalnego kościoła parafialnego . Podjął się tego zadania nowo mianowany proboszcz parafii izbickiej , nieżyjący już ksiądz Józef Nocny . Nadzór konserwatorski prowadził nieżyjący już profesor Jan Tajchman .
Stan dachu , sygnaturki , murów , tynków wewnątrz , był po latach zaniedbań - tragiczny , i wymagało to poważnych i gruntownych prac . Niestety , z całym szacunkiem dla śp profesora Tajchmana , popełnił on wiele błędów : do naprawy murów użyto nowoczesnej cegły , tynki musiały być usunięte ale nikt nie zadbał o wykonanie dokumentacji fotograficznej zabytkowych fresków , przy naprawie więźby dachowej użyto metalowych kształtowników jako belki stropowe , przy odtwarzaniu w warsztacie konstrukcji sygnaturki pomylono wymiary , przez co jest ona obecnie większa niż oryginał .
Mieć na uwadze jednak trzeba , że działania prowadzono w latach kryzysu gospodarczo-politycznego i zdecydowanej niechęci władz komunistycznych do takich prac ."
[Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko - zdjęcie nr 1 (kolor)]
[Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko - zdjęcie nr 2 (kolor)]
[Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko - zdjęcie nr 3 (kolor)]
[Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko - zdjęcie nr 4 (kolor)]
[Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko - zdjęcie nr 5 (kolor)]
|
A może by tak... w kolorze? [5]: Kościół katolicki w 1910 roku w obiektywie Stanisława Pronaszko
Izbica do 1945r.
