Ul. Kolska z lat 30-tych ubiegłego wieku. Jaką funkcję pełnił budynek położony w najbliższym sąsiedztwie synagogi?

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 25.08.2021, 17:00

Każde pozyskane zdjęcie archiwalne Izbicy Kujawskiej jest powodem do radości, jednakże te przedwojenne stanowią dla mnie szczególną wartość. W ostatnich dniach udało się dla Czytelników Izbica Kujawska Online pozyskać trzy dotychczas nieznane fotografie, wykonane na terenie Izbicy Kujawskiej w latach trzydziestych ubiegłego wieku. Wszystkie zostały przeze mnie zeskanowane w dużej rozdzielczości, poddane cyfrowej renowacji i dodatkowo pokolorowane z wykorzystaniem dostępnych w sieci narzędzi. Dziś chciałbym zaprezentować pierwszą z nich, a będzie to fotografia wykonana na ul. Kolskiej.

Pierwsze, co rzuca się w oczy to kiepski stan, wówczas jeszcze nieutwardzonej drogi prowadzącej z Włocławka do Koła. Prawdziwą, przysłowiową "wisienką na torcie" jest jednak lewa część fotografii. Widać na niej bowiem sporych rozmiarów budynek stojący w najbliższym sąsiedztwie synagogi. Obiekt ten nie zachował się do naszych czasów, podobnie zresztą jak niższe budynki na pierwszym planie. Pozostaje zadać kluczowe pytanie: jaką rolę spełniał ów duży budynek? Niewątpliwie należał on do izbickiej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej. W relacji Wolfa Gimpla, mieszkańca Izbicy Kujawskiej pojawia się informacja, iż bet ha-midrasz (dom nauki, badania i poszukiwania), mykwa (zbiornik z bieżącą wodą do ablucji oraz mycia naczyń skalanych nieczystością rytualną) i mieszkanie rabina stanowiły jeden kompleks budowlany. W zasadzie można byłoby tym fragmentem relacji zakończyć rozważania na temat funkcji tego budynku, pojawia się jednak co najmniej kilka wątpliwości, mianowicie:

1. Relacja Wolfa Gimpla powstała kilkadziesiąt lat po wojnie, a upływ czasu rzadko kiedy wpływa na dokładność wspomnień.
2. Kompleks budowlany nie musi oznaczać jednego budynku
3. Mykwa, ze względu na przeznaczenie raczej nie mogła się znajdować w najbliższym sąsiedztwie bóżnicy. Po zasięgnięciu informacji u Przemysława Nowickiego, badacza diaspory żydowskiej na naszym terenie mykwa znajdowała się dalej, w stronę dzisiejszej ulicy Słubickiego.
4. Po wojnie wśród mieszkańców mianem "rabinówki" określano dość powszechnie budynki zaadaptowane po wojnie przez "Gminną Spółdzielnie", wyraźnie niższe od omawianego budynku.
5. W innych relacjach mieszkańców powtarza się dość często informacja, iż bejt ha-midrasz stanowił budynek znajdujący się przy ul. Słubickiego 4/4 (zachowany do dziś)

Wracając do postawionego pytania można ostrożnie przyjąć, iż wspomniany duży budynek to siedziba Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i dom rabina, który posiadał dość liczną rodzinę. Nie można jednak w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy pełnił on dodatkowo funkcję bet ha-midrasz. Czy są w stanie Państwo rzucić nowe światło ten temat (rozbiórka, modyfikacje budynku, jego przeznaczenie)?

Zamieszczam zarówno zdjęcie po rekonstrukcji (kolor) jak i czarno-biały oryginał. Poniżej linki.

Zapraszam do komentowania.


BŁAŻEJ NOWICKI

[Ul. Kolska w latach 30-tych ubiegłego wieku - kolor]
[Ul. Kolska w latach 30-tych ubiegłego wieku - czarno-białe]

[Skomentuj na Facebooku]