Podziękowania od izbickich uczniów dla narodu amerykańskiego

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 11.08.2019, 13:49

W dniu 8 stycznia 1918 r. amerykański prezydent Thomas Woodrow Wilson przedstawił w orędziu do Kongresu Stanów Zjednoczonych czternastopunktowy program pokojowy, który zawierał propozycje działań, które doprowadziłby do w miarę sprawiedliwego zakończenia I wojny światowej. Trzynasty punkt tego programu przewidywał stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną oraz gospodarczą. Integralność terytoriów tego państwa miała być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową. Zarówno m.in. dzięki wsparciu USA jak i staraniom polskich dyplomatów, m.in. Ignacego Paderewskiego udało się doprowadzić do powrotu Polski na mapę Europy. Dodatkowo USA udzieliły Polsce wsparcia materialnego o wartości ok. 200 milionów dolarów.

W 1926 roku przypadała 150. rocznica ogłoszenia amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. Korzystając z okazji naród polski postanowił podziękować narodowi amerykańskiemu za tę pomoc. Jednym z inicjatorów dość niecodziennej akcji był Leopold Kotnowski, prezes Amerykańsko-Polskiej Izby Handlowo-Przemysłowej. W okresie między kwietniem a lipcem 1926 roku zebrano w całym kraju ok. 5.5 miliona podpisów pod Polską Deklaracją o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych. Zbiór liczący 111 tomów i 30 tysięcy stron zawiera pozdrowienia i podpisy przedstawicieli wszystkich szczebli władz II Rzeczypospolitej, wojskowych, przedsiębiorców, naukowców, duchownych oraz uczniów szkół polskich. Podpisy zbierano w urzędach, kościołach, ale przede wszystkim w szkołach, stąd też podpisów uczniów stanowią przeważającą większość. Deklaracja to prawdziwy, zbiorowy portret społeczeństwa. Zebrano podpisy blisko 20 procent ludności kraju, zarówno Polaków jak i Żydów, Ukraińców i Niemców. Na akcję nie wpłynął w sposób znaczący nawet dokonujący się w tamtym czasie przewrót majowy. Delegacja II RP zawiozła Deklarację do Waszyngtonu i złożyła na ręce prezydenta Calvina Coolidge'a.

Szkoły chciały wówczas złożyć jak najoryginalniejsze życzenia. Nie było to zadanie łatwe, gdyż do dyspozycji była z reguły jedna, czasem dwie strony, ich liczba była uzależniona od wielkości szkoły. Odsyłane przez szkoły karty były pięknie kaligrafowane, często bogato zdobione w motywy kwiatowe, ilustracje. Zdarzało się, że oprócz podpisów wklejano pocztówki, zdjęcia oddziałów klasowych, dodawano krótkie wierszyki.
Zbiórka podpisów dotarła także do Izbicy Kujawskiej. Do 1919 r. w Izbicy Kujawskiej utrzymywał się podział na szkoły o charakterze wyznaniowym. Istniały szkoła polska, ewangelicka (konkretnie: luterańska) oraz żydowska. Ostatecznie władze polskie doprowadziły do rejonizacji uczniów a podstawowym kryterium podziału uczniów stało się miejsce zamieszkania. W zbiórkę podpisów zaangażowały się obie szkoły powszechne. Kierownikiem Szkoły Powszechnej nr 1 był wówczas Władysław Tatarczan a Szkołą Powszechną nr 2 kierował Juliusz Henke. Gdy przyjrzymy się podpisom, bez większych problemów odnajdziemy jeszcze "echa" dawnego podziału wyznaniowego. Na kartach Szkoły Powszechnej nr 1 dominują nazwiska polskie, zaś na liście Szkoły Powszechnej nr 2 podpisy złożyły głównie dzieci pochodzenia niemieckiego. Bez większych problemów da się znaleźć wpisy dzieci żydowskich. To pokazuje jak wielobarwny tygiel stanowiła Izbica Kujawska. Taki stan rzeczy przerwała tragiczna w skutkach II wojna światowa.

Oryginał Polskiej Deklaracji o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych złożony w Bibliotece Kongresu USA z czasem został zapomniany. W połowie lat 90-tych odnaleźli go pracownicy Kongresu mający polskie korzenie. Wtedy to zdigitalizowano pierwszych 13 tomów, które na stronie geneaolodzy.pl udostępniało Polskie Towarzystwo Genealogiczne. W latach 2015-2017 w ramach projektu "Klasa 1926" zdigitalizowano pozostałych 98 tomów Deklaracji, które w późniejszym okresie udostępnione zostały m.in. dzięki Ośrodkowi KARTA na stronie internetowej nieskonczenieniepodlegla-ludzie.pl jako "Polska 1926. Portret zbiorowy II RP".

Analizując podpisy uczniów szkół w Izbicy Kujawskiej, zdecydowaną większość z nich można bez problemu odczytać. Zapraszam Państwa do odnalezienia swoich bliskich i jednocześnie zachęcam do podzielenia się ciekawymi anegdotami związanych z nimi. Może posiadają Państwa zdjęcia klasowe z tamtego okresu? Jeśli tak proszę o nadesłanie ich skanów, z radością opublikuje je na stronie głównej Izbica Kujawska Online oraz fanpage'u strony na Facebooku. Poniżej link do podpisów pochodzących z Izbicy Kujawskiej.

Na końcu chciałbym gorąco podziękować Czytelniczce strony za namiar na opisany materiał (pragnęła zachować anonimowość).

BŁAŻEJ NOWICKI

[Podpisy na Deklaracji z Izbicy Kujawskiej]
[Skomentuj na Facebooku]