Raz tu, raz tam... Izbica Kujawska - miasto zawsze "drugiej kategorii"? O zmianach w przynależności administracyjnej Izbicy Kujawskiej na przestrzeni wieków [MAPA POWIATU KOLSKIEGO W GUBERNI KALISKIEJ]

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 24.01.2015, 19:11

Izbica Kujawska należy do tych miejscowości, którym wielokrotnie w przeszłości zmieniano przynależność administracyjną, z różnych przyczyn. Miasteczko znajduje się na pograniczu dwóch znaczących krain historycznych, Kujaw i Wielkopolski. Izbica Kujawska nigdy nie była dużym ośrodkiem, zawsze usytuowana była na peryferiach tworzonych na przestrzeni lat różnych jednostek administracyjnych. Wydaje się, że słowo "peryferia" jest w tym miejscu kluczowe. Znaczna odległość od większych miast utrudniała i niestety nadal utrudnia rozwój tego miasta. Wszelkie znaczące krajowe inwestycje w zakresie infrastruktury omijają naszą gminę. Zainteresowanie mediów Izbicą Kujawską nadal jest stosunkowo niewielkie. Łatwo dostrzec dysproporcje w liczbie informacji z naszej gminy w mediach włocławskich w porównaniu z innymi gminami powiatu włocławskiego. Trudno oczekiwać, by nagle nastąpiła jakaś wielka zmiana. Trzeba jednak próbować i tu trzeba spojrzeć na nowo wybrane władze Izbicy Kujawskiej. Mamy nową pulę środków unijnych, a co za tym idzie - nowe możliwości. Potrzeba jednak determinacji, by gmina Izbica Kujawska nie stanowiła "drugą kategorię" w powiecie włocławskim, jak i całym województwie kujawsko-pomorskim. Tyle słowem wstępu. Poniżej publikujemy zarys historii zmian w przynależności administracyjnej gminy Izbica Kujawska na przestrzeni wieków.

Do okresu rozbiorów miasteczko leżało w województwie brzesko-kujawskim i powiecie przedeckim. W wyniku drugiego rozbioru Polski Izbica znalazła się w granicach państwa pruskiego, w prowincji Prusy Południowe, w departamencie poznańskim i powiecie kowalskim. Po powstaniu kościuszkowskim nadeszła epoka napoleońska. W 1807 r. utworzono Księstwo Warszawskie, w wyniku czego Izbica wraz z powiatem kowalskim trafiła do departamentu bydgoskiego. Stan taki utrzymywał się przez osiem lat, do czasu kongresu wiedeńskiego, na którym podjęto decyzję o rozwiązaniu Księstwa Warszawskiego. Utworzono wówczas Królestwo Polskie, a Izbica przez ponad dwadzieścia lat (1815-1837) wchodziła w skład województwa mazowieckiego i obwodu kujawskiego. W roku 1837 Izbica weszła w skład guberni kaliskiej. Zaledwie kilka lat później (1844 r.) władze Imperium Rosyjskiego podjęły decyzję o likwidacji guberni kaliskiej i włączeniu jej w obręb guberni warszawskiej. W 1867 r. przywrócono gubernię kaliską i utworzono powiat kolski (w skład którego weszła Izbica Kujawska) Stan taki utrzymał się aż do odzyskania przez Polskę niepodległości.

W sierpniu 1919 r. decyzją władz rządowych utworzono województwo łódzkie, w skład którego wszedł powiat kolski, a tym samym również i Izbica Kujawska. Pod koniec okresu dwudziestolecia międzywojennego doszło do kolejnej zmiany. W wyniku reformy, gmina Izbica Kujawska jak i powiat kolski znalazły się z dniem 1 kwietnia 1938 r. w obrębie województwa poznańskiego.

Wszystko zmieniło się wraz z wybuchem II wojny światowej. Obszar Polski, który został zajęty przez wojska niemieckie, został podzielony na dwie części: Generalne Gubernatorstwo oraz tzw. ziemie wschodnie wcielone do Rzeszy (eingegliederte Ostgebiete) Na terenie tych ostatnich utworzono w październiku 1939 r. cztery nowe terytorialne jednostki administracyjne: dwa okręgi (Reichsgau Danzig-Westpreussen i Reichsgau Posen) oraz dwie rejencje (katowicką i ciechanowską). Stosunkowo krótko utrzymała się nazwą Reichsgau Posen, która już w dniu 29 stycznia 1940 r. została zmieniona na Reichsgau Wartheland, czyli okręg Kraj Warty. Obszar Kraju Warty podzielony został trzy rejencje (poznańską, inowrocławską i kaliską) oraz 38 powiatów wiejskich i 6 powiatów miejskich. Z dniem 1 kwietnia 1940 r. w związku ze wcześniejszym wcieleniem Łodzi do Kraju Warty nazwę rejencji kaliskiej zmieniono na rejencję łódzką. Gmina Izbica Kujawska, wchodząca w dalszym ciągu w skład powiatu kolskiego (Landkreis Warthbrücken) znalazła się w granicach administracyjnych rejencji inowrocławskiej (Regierungsbezirk Hohensalza).

Już po zakończeniu II wojny światowej, Izbica Kujawska wraz z resztą powiatu kolskiego znalazła się w granicach województwa poznańskiego. Kolejne reformy przeprowadzane przez władze państwowe nie przyniosły większych zmian. Do swoistej "rewolucji" doszło w 1975 r. Na mocy ustawy z dnia 28 maja wprowadzono dwustopniowy podział administracyjny. Z dniem 1 czerwca 1975 r. utworzono 49 województw oraz zlikwidowano powiaty. Co ciekawe, gmina Izbica Kujawska została włączona do województwa włocławskiego. Tym samym po 108 latach Izbica utraciła więzi administracyjne z powiatem kolskim. Niespełna ćwierć wieku później doszło do ostatniej reformy administracyjnej, która obowiązuje po dzień dzisiejszy. W dniu 1 stycznia 1999r. utworzono 16 województw, przywrócono także powiaty. Gmina Izbica Kujawska znalazła się w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim.

Serwis Izbica Kujawska Online w dziale Galeria-Mapy publikuje mapę powiatu kolskiego w okresie, gdy należał on do guberni kaliskiej. Materiał ukazał się w 1907 r. w "Atlasie geograficznym ilustrowanym Królestwa Polskiego" wydanym przez Józefa Michała Bazewicza (1867-1929). Wydawca był kartografem, publicystą, postacią niezwykle popularną w Warszawie w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Wspomniany atlas można w całości obejrzeć w zbiorach cyfrowych Uniwersytetu Zielonogórskiego (zbc.uz.zgora.pl/dlibra/docmetadata?id=14646)

[zobacz mapę]