Wspomnienia ocalałych w dokumencie Shoah. Z izbickim akcentem

Dodał: Błażej Nowicki, dnia 07.12.2014, 23:57

Francuski reżyser i dokumentalista Claude Lanzmann w połowie lat 70-tych ubiegłego wieku postanowił nakręcić dokument, który opowiadałby o ludobójstwie około 6 milionów europejskich Żydów dokonanym w czasie II wojny światowej. Przygotowanie dokumentu zajęło mu aż 11 lat, z czego tylko na sam montaż poświęcił 5 lat. W kwietniu 1985 dokument doczekał się swojej światowej premiery, pod wybranym przez reżysera tytułem " Shoah", będącym synonimem słowa Holocaust. Dokument był i jest wyjątkowy pod każdym względem. W trwającym blisko 9,5 godziny obrazie nie znajdą Państwo żadnej fotografii czy kadru z archiwalnych kronik filmowych. Przemawiają do Państwa ocaleni jak i oprawcy. Wymowne są nawet ujęcia krajobrazów, będące niejako niemymi "świadkami" tamtych czasów.

Czemu wspominam o tym dokumencie? Spośród niezliczonej liczby osób, w dokumencie można obejrzeć wspomnienia Mordechaja (Michała) Podchlebnika oraz Szymona Srebrnika, uciekinierów z obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Właśnie do tego obozu w dniach 14-15 stycznia 1942 roku skierowano według różnych szacunków od 900 do 1000 izbickich Żydów na pewną śmierć. Wśród nich, z Izbicy Kujawskiej do obozu trafił Szlama Ber Winer (Szlamek, znany także jako Jakub Grojnowski). Szlamek jak i Podchlebnik zostali przymusowymi grabarzami. W dniu 19 stycznia 1942 roku udało im się uciec w trakcie drogi do cmentarzyska w lesie rzuchowskim. Szlamek dotarł do getta warszawskiego, gdzie złożył wstrząsającą relację z obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Archiwum Ringelbluma, będące podziemnym archiwum getta warszawskiego, przekazało jego świadectwo Krajowej Delegaturze Rządu Polskiego w Wielkiej Brytanii. Szlamkowi nie udało się przeżyć wojny, zginął ok. 10 kwietnia tego samego roku w ośrodku zagłady w Bełżcu. Michał Podchlebnik, współtowarzysz Szlamka w ucieczce, przeżył wojnę. Jako naoczny świadek zbrodni złożył obszerne zeznania dotyczące funkcjonowania obozu w Chełmnie nad Nerem. Także Szymon Srebrnik ocalał z wojennej pożogi, zmarł w 2006 roku w Izraelu.

W serwisie YouTube można znaleźć fragmenty dokumentu "Shoah" poświęcone obozowi zagłady w Chełmnie nad Nerem (ogólnie cztery części). W pierwszej części relacje zdaje Szymon Srebrnik, w drugiej Michał (Mordechaj) Podchlebnik. Poniżej zamieszczam oba fragmenty.


Wspomnienia Szymona Srebrnika



Mordechaj (Michał) Podchlebnik, drugi ocalały z obozu w Chełmnie, współtowarzysz Szlamka w ucieczce.